Osoby, które zaczynają swoją przygodę z fotografią średnioformatową, mogą zastanawiać się, czym różnią się od siebie Flexaret Automat i Flexaret Standard. Na pierwszy rzut oka oba aparaty wyglądają bardzo podobnie. Mają dwa obiektywy, charakterystyczną budowę i pozwalają robić zdjęcia na kwadratowym filmie 6 × 6 cm. Różnice poznajemy dopiero wtedy, gdy zaczynamy z nich korzystać.
Najprościej mówiąc, Flexaret Automat jest wygodniejszy w obsłudze, ponieważ po zrobieniu zdjęcia wystarczy przesunąć film, aby przygotować aparat do kolejnego ujęcia. Nie trzeba osobno napinać migawki. Aparat ma również licznik zdjęć, więc łatwiej kontrolować, ile fotografii już wykonaliśmy.
Flexaret Standard
Flexaret Standard jest prostszy. Po zrobieniu zdjęcia trzeba osobno przesunąć film i przygotować aparat do następnego ujęcia. Nie ma też licznika zdjęć, dlatego trzeba kontrolować przesuw filmu przez małe czerwone okienko z tyłu aparatu.
Jest jeszcze jedna ciekawa różnica. Flexaret Standard pozwala fotografować nie tylko w formacie 6 × 6 cm, ale również 6 × 4,5 cm, jeśli zastosujemy odpowiednią maskę. To daje możliwość uzyskania zdjęć o innych proporcjach.
A co z samą jakością zdjęć? Tutaj nie ma powodów, żeby z góry skreślać którykolwiek z tych modeli. Oba potrafią zrobić bardzo ładne fotografie. Dużo zależy od stanu aparatu, obiektywu, sprawności migawki i oczywiście od osoby, która robi zdjęcie.
Gdybym miał doradzić komuś, kto dopiero zaczyna przygodę z Flexaretem, powiedziałbym tak. Jeśli zależy Ci na prostszej i wygodniejszej obsłudze, wybierz Automat. Jeżeli lubisz spokojne fotografowanie i nie przeszkadza Ci wykonywanie kilku czynności osobno, Standard również będzie dobrym wyborem.
Przy zakupie zwróciłbym jednak większą uwagę na stan konkretnego egzemplarza niż na samą nazwę modelu. W końcu nawet najładniejszy aparat nie da nam wiele radości, jeśli migawka nie działa prawidłowo albo film nie przesuwa się tak, jak powinien.
W fotografii analogowej prawidłowe naświetlenie klatki ma ogromne znaczenie. O ile wiele starszych aparatów ma wbudowany światłomierz, o tyle w przypadku aparatów pozbawionych pomiaru światła dobry światłomierz zewnętrzny może być bardzo przydatnym narzędziem. Przy wyborze nie warto jednak kierować się wyłącznie ceną czy liczbą funkcji.
Najważniejsze pytanie: jaki pomiar światła?
Światłomierze mogą mierzyć przede wszystkim światło odbite albo światło padające.
Pomiar światła odbitego działa podobnie jak światłomierz znajdujący się w aparacie. Mierzy światło odbijające się od fotografowanego obiektu. Jest wygodny, ale jasne lub bardzo ciemne powierzchnie mogą wpłynąć na wskazanie.
Pomiar światła padającego, czyli incident metering, mierzy światło docierające do fotografowanego obiektu. Wykorzystuje do tego charakterystyczną białą kopułkę. Jest szczególnie wygodny przy portretach, fotografowaniu w stałych warunkach oświetleniowych oraz w sytuacjach, gdy fotograf chce uzyskać powtarzalną ekspozycję.
1. Sekonic L-308X
To jeden z bardziej uniwersalnych wyborów dla fotografa analogowego.
Plusy:
– mały i stosunkowo lekki,
– pomiar światła padającego i odbitego,
– możliwość pomiaru błysku,
– prosta obsługa,
– szeroki zakres ustawień ISO,
– nadaje się zarówno do fotografii analogowej, jak i cyfrowej.
Minusy:
– brak precyzyjnego pomiaru punktowego,
– elektroniczny wyświetlacz może nie przypaść do gustu osobom szukającym klasycznego sprzętu.
Jeżeli ktoś chce kupić jeden uniwersalny światłomierz do codziennej fotografii analogowej, L-308X jest rozwiązaniem wartym rozważenia.
2. Gossen Digisix 2
Bardzo mały światłomierz, który dobrze pasuje do minimalistycznego zestawu analogowego. Waży zaledwie około 40 gramów i oferuje pomiar światła padającego oraz odbitego. Ma również funkcję kontroli kontrastu sceny.
Plusy:
– bardzo mały i lekki,
– pomiar padającego i odbitego światła,
– funkcja kontroli kontrastu,
– możliwość zapisania korekty ekspozycji,
– nie zajmuje praktycznie miejsca w torbie.
Minusy:
– brak pomiaru błysku,
– brak prawdziwego pomiaru punktowego,
– obsługa jest nieco bardziej „manualna” niż w prostych światłomierzach cyfrowych.
To ciekawa propozycja dla fotografa ulicznego, podróżującego oraz każdego, kto nie chce nosić dużego urządzenia.
3. Sekonic L-398A Studio Deluxe III
Jeżeli ktoś fotografuje analogowo i lubi klasyczne rozwiązania, ten model ma szczególny charakter. To analogowy światłomierz wykorzystujący ogniwo selenowe, dzięki czemu nie wymaga baterii.
Plusy:
– klasyczna konstrukcja,
– brak konieczności używania baterii,
– pomiar światła padającego i odbitego,
– bardzo charakterystyczna obsługa,
– dobrze pasuje do starszych aparatów analogowych.
Minusy:
– większy od nowoczesnych, kieszonkowych światłomierzy,
– obsługa wymaga przyzwyczajenia,
– mniej wygodny dla osoby oczekującej natychmiastowego odczytu cyfrowego.
To propozycja bardziej dla osób, które cenią klimat i sposób pracy z klasycznym sprzętem, a nie tylko maksymalną wygodę.
4. Światłomierze punktowe
Jeżeli fotografujemy krajobraz, architekturę albo sceny o bardzo dużym kontraście, warto zainteresować się światłomierzem punktowym. Pozwala on zmierzyć konkretny fragment kadru zamiast całej sceny.
Zaawansowane modele, takie jak Sekonic L-858D, oferują pomiar punktowy 1°, a oprócz tego pomiar światła padającego, odbitego i błysku.
Plusy:
– bardzo precyzyjny pomiar wybranego fragmentu kadru,
– przydatny przy dużym kontraście,
– świetny do świadomego kontrolowania świateł i cieni,
– możliwość bardziej zaawansowanej pracy z ekspozycją.
Minusy:
– wysoka cena,
– większe rozmiary,
– dla wielu fotografów analogowych będzie po prostu zbyt rozbudowany.
Do zwykłej fotografii ulicznej na filmie 35 mm taki światłomierz może być przerostem formy nad treścią. Jego możliwości docenią przede wszystkim osoby świadomie analizujące kontrast i zakres tonalny sceny.
A co z małymi światłomierzami montowanymi na aparacie?
Na rynku znajdziemy również niewielkie światłomierze montowane w stopce lampy błyskowej, np. Voigtländer VC Speed Meter II czy TTArtisan Light Meter II. Są szczególnie interesujące dla użytkowników starych aparatów bez wbudowanego światłomierza.
Ich największą zaletą jest wygoda. Światłomierz znajduje się cały czas na aparacie i pozwala szybko ustawić ekspozycję.
Minusem jest natomiast to, że zwykle oferują prostszy pomiar niż większe światłomierze ręczne. Nie zastąpią również zaawansowanego światłomierza punktowego.
Na co zwrócić uwagę przed zakupem?
Przed wyborem warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
Czy mój aparat ma światłomierz?
Jeżeli tak, zewnętrzny model może być dodatkiem, a nie koniecznością.
Czy fotografuję głównie ulicę, krajobraz czy portrety?
Do codziennej fotografii 35 mm wystarczy prosty światłomierz. Do krajobrazu i scen o dużym kontraście przydatny może być pomiar punktowy.
Czy zależy mi na pomiarze światła padającego?
Jeżeli tak, należy szukać modelu wyposażonego w kopułkę do pomiaru incident.
Czy potrzebuję pomiaru błysku?
Jeżeli fotografujemy wyłącznie na świetle zastanym, można tę funkcję całkowicie pominąć.
Czy chcę sprzęt cyfrowy czy klasyczny?
Cyfrowy światłomierz jest zazwyczaj szybszy w obsłudze. Analogowy może być prostszy konstrukcyjnie i bardziej satysfakcjonujący dla osób lubiących klasyczny sposób pracy.
Jaki światłomierz do fotografii analogowej?
Nie zawsze najbardziej rozbudowany światłomierz będzie najlepszym wyborem. Przy fotografii 35 mm często ważniejsze są małe rozmiary, prostota obsługi i możliwość szybkiego odczytania ekspozycji niż dziesiątki dodatkowych funkcji.
Do uniwersalnego zastosowania warto rozważyć Sekonic L-308X. Dla osób szukających czegoś bardzo małego interesujący będzie Gossen Digisix 2. Miłośnicy klasycznych rozwiązań mogą sięgnąć po Sekonic L-398A, natomiast osoby potrzebujące bardzo precyzyjnego pomiaru wybranego fragmentu kadru powinny zainteresować się światłomierzami punktowymi.
Najważniejsze jest jednak nie to, ile funkcji posiada światłomierz, ale czy odpowiada sposobowi, w jaki fotografujemy. W fotografii analogowej dobry światłomierz powinien przede wszystkim pomagać świadomie podejmować decyzję o ekspozycji, a nie komplikować cały proces.
Jeżeli planujesz kupić aparat analogowy na OLX lub Vinted, możesz znaleźć świetny sprzęt w atrakcyjnej cenie. Warto jednak zachować ostrożność, ponieważ wiele aparatów ma już kilkadziesiąt lat i nie zawsze jest w pełni sprawnych. W tym poradniku pokażę, na co zwrócić uwagę przed zakupem, jakie pytania zadać sprzedającemu i jak uniknąć najczęstszych błędów.
Warto kupować aparaty analogowe na portalach aukcyjnych takich jak OLX czy Vinted, ale tylko wtedy, gdy podchodzi się do tego z dużą ostrożnością. Sam wielokrotnie przeglądałem oferty używanego sprzętu fotograficznego i wiem, że można trafić prawdziwe perełki w bardzo rozsądnych cenach. Z drugiej strony można również kupić aparat, który będzie wymagał kosztownej naprawy albo okaże się całkowicie niesprawny. W fotografii analogowej wiek sprzętu ma ogromne znaczenie. Większość aparatów ma dziś od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu lat, dlatego nie wystarczy kierować się samym wyglądem i atrakcyjną ceną.
Najważniejsza zasada jest bardzo prosta. Nie kupuję aparatu tylko dlatego, że wygląda ładnie na zdjęciach. Zawsze staram się dowiedzieć jak najwięcej o jego stanie technicznym. Dobry sprzedający nie będzie miał problemu z odpowiedzią na konkretne pytania i zrobieniem dodatkowych zdjęć.
Pierwszą rzeczą, na którą zwracam uwagę, jest opis aukcji. Jeżeli widzę jedynie krótkie zdanie w stylu „nie znam się, aparat znaleziony na strychu, nie wiem czy działa”, to od razu zakładam, że kupuję sprzęt niewiadomego stanu. Taka oferta może być okazją, ale równie dobrze może oznaczać, że aparat od lat nie był używany i wymaga serwisu. Znacznie bardziej ufam ofertom, w których sprzedający opisuje działanie migawki, światłomierza, przewijania filmu, stanu obiektywu oraz podaje historię użytkowania.
Zawsze proszę o zdjęcia z każdej strony aparatu. Interesuje mnie przód, tył, góra, dół, wnętrze komory filmu, bagnet lub gwint mocowania obiektywu oraz sam obiektyw z przodu i z tyłu. Wiele wad można zauważyć już na fotografiach. Korozja, ślady zalania, pęknięcia obudowy, brakujące śruby czy mocne przetarcia mogą świadczyć o tym, że aparat był źle przechowywany lub intensywnie eksploatowany.
Bardzo ważnym elementem jest obiektyw. Nawet jeżeli korpus działa poprawnie, uszkodzony obiektyw może całkowicie zepsuć przyjemność fotografowania. Patrzę, czy na soczewkach nie ma rys, pęknięć, pleśni oraz charakterystycznych pajęczynek wewnątrz szkła. Pleśń jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ potrafi trwale uszkodzić powłoki optyczne. Warto poprosić sprzedającego o wykonanie zdjęcia obiektywu pod światło. Dzięki temu łatwiej ocenić jego stan.
Kolejna sprawa to migawka. W aparatach mechanicznych powinna pracować płynnie na wszystkich czasach. Jeżeli sprzedający twierdzi, że migawka działa, warto poprosić o krótki film pokazujący jej pracę przy różnych ustawieniach. Szczególnie interesują mnie długie czasy oraz najkrótsze czasy migawki. Często zdarza się, że aparat wyzwala migawkę, ale nie trzyma prawidłowych czasów, co później prowadzi do prześwietlonych lub niedoświetlonych zdjęć.
Jeżeli aparat posiada światłomierz, pytam, czy reaguje na zmianę oświetlenia. W wielu modelach światłomierze po latach przestają działać z powodu uszkodzonych elementów elektronicznych lub problemów z zasilaniem. Dla niektórych fotografów nie jest to duży problem, ponieważ można korzystać z zewnętrznego światłomierza lub aplikacji w telefonie, ale warto wiedzieć o tym przed zakupem.
Zwracam również uwagę na uszczelki tylnej klapki. To element, który bardzo często ulega degradacji. Pianka zamienia się w lepką maź lub całkowicie się rozpada. Na szczęście wymiana uszczelek nie jest trudna ani kosztowna, ale dobrze wiedzieć, że taki serwis może być konieczny od razu po zakupie. Warto poprosić o zdjęcie wnętrza aparatu z otwartą tylną klapką.
Na OLX preferuję odbiór osobisty, jeżeli jest to możliwe. To najlepszy sposób, aby uniknąć rozczarowania. Mogę wtedy sprawdzić działanie migawki, przewijania filmu, licznika klatek, pracy obiektywu oraz ogólny stan aparatu. Jeżeli sprzedający nie zgadza się na podstawowe sprawdzenie sprzętu, traktuję to jako sygnał ostrzegawczy.
Na Vinted sytuacja wygląda nieco inaczej, ponieważ platforma daje kupującemu pewien poziom ochrony. Po otrzymaniu przesyłki można zgłosić problem, jeżeli przedmiot nie jest zgodny z opisem. Mimo to nadal warto zachować ostrożność i dokładnie analizować zdjęcia oraz opis oferty.
Zawsze sprawdzam profil sprzedającego. Interesuje mnie liczba opinii, data założenia konta oraz wcześniejsze sprzedane przedmioty. Konto założone kilka dni temu bez żadnych opinii nie musi oznaczać oszustwa, ale wymaga większej ostrożności. Znacznie bezpieczniej czuję się, gdy kupuję od osoby, która od dłuższego czasu sprzedaje różne przedmioty i ma pozytywne komentarze.
Jednym z najczęstszych błędów początkujących jest kupowanie aparatu oznaczonego jako „sprawny”, bez zadawania dodatkowych pytań. Dla jednego sprzedającego sprawny oznacza, że migawka się wyzwala. Dla fotografa analogowego sprawny oznacza znacznie więcej. Powinny działać wszystkie podstawowe funkcje, czasy migawki powinny być wiarygodne, obiektyw powinien być czysty, a mechanizm transportu filmu powinien pracować prawidłowo. Dlatego zawsze pytam konkretnie.
Pytam czy migawka działa na wszystkich czasach. Pytam czy światłomierz reaguje na światło. Pytam czy obiektyw ma pleśń lub rysy. Pytam czy aparat był używany w ostatnich latach. Pytam czy licznik klatek działa oraz czy przewijanie filmu odbywa się płynnie. Im bardziej szczegółowe odpowiedzi otrzymuję, tym większe mam zaufanie do sprzedającego.
Uważam również na oferty zbyt atrakcyjne cenowo. Jeżeli aparat, który zwykle kosztuje kilkaset złotych, jest wystawiony za jedną trzecią tej kwoty, zastanawiam się dlaczego. Czasami rzeczywiście trafiają się okazje, ale często niska cena ma ukryć poważne wady sprzętu.
Dobrym pomysłem jest również sprawdzenie, ile kosztuje ewentualny serwis danego modelu. Niektóre aparaty mają łatwo dostępne części zamienne i wielu serwisantów potrafi je naprawić. Inne modele są trudniejsze w serwisowaniu, a koszt naprawy może przekroczyć wartość samego aparatu.
Na koniec kieruję się prostą zasadą, że lepiej kupić aparat od pasjonata fotografii niż od osoby, która przypadkowo znalazła go w piwnicy. Pasjonat zwykle wie, co sprzedaje, potrafi opisać stan techniczny i często dbał o sprzęt przez wiele lat. Takie zakupy najczęściej kończą się najlepiej.
Moim zdaniem OLX i Vinted to bardzo dobre miejsca do szukania aparatów analogowych, szczególnie dla osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z analogiem. Trzeba jednak zachować cierpliwość, dokładnie czytać opisy, zadawać pytania i nie bać się zrezygnować z oferty, która budzi jakiekolwiek wątpliwości. W fotografii analogowej lepiej poczekać tydzień dłużej na uczciwego sprzedawcę niż później wydać pieniądze na aparat, który zamiast fotografować będzie wymagał kosztownego remontu.
Coraz więcej osób wraca do fotografii analogowej i chce samodzielnie wywoływać swoje filmy. Na początku może wydawać się to skomplikowane, ale w praktyce jest znacznie prostsze niż wielu osobom się wydaje. Wystarczy kilka podstawowych akcesoriów, odpowiednia chemia i odrobina cierpliwości. W tym poradniku pokażę, na co zwrócić uwagę przy pierwszym wywoływaniu filmu czarno białego oraz jaki wywoływacz, utrwalacz i koreks warto wybrać.
Co będzie potrzebne?
Do wywołania filmu czarno białego potrzebujesz przede wszystkim koreksu, szpuli do filmu, wywoływacza, utrwalacza, termometru, miarki oraz zegarka lub timera. Przyda się również butelka do przechowywania chemii oraz miejsce, w którym będziesz mógł załadować film do koreksu w całkowitej ciemności.
Najważniejsze jest to, że sam proces wywoływania odbywa się już przy normalnym świetle. Ciemność jest potrzebna tylko podczas zakładania filmu na szpulę i zamykania koreksu.
Jaki koreks wybrać?
Dla początkujących najlepszym wyborem będzie koreks Paterson Super System 4 lub AP. Oba są łatwo dostępne i bardzo wygodne w użyciu. Szpule mają prowadnice, które ułatwiają nawijanie filmu, co jest szczególnie ważne podczas pierwszych prób.
Jeżeli fotografujesz głównie na filmach 35 mm, wybierz koreks mieszczący jedną lub dwie rolki filmu. W przyszłości będzie można wywoływać dwa filmy jednocześnie, oszczędzając chemię i czas.
Jaki wywoływacz wybrać?
Na początek polecam wywoływacz Ilford ID 11 lub Kodak D 76. To klasyczne wywoływacze, które wybaczają drobne błędy i dobrze współpracują z większością popularnych filmów, takich jak Ilford HP5 Plus, Kentmere 100 czy Fomapan 100 i 200.
Jeżeli zależy Ci na prostocie, bardzo dobrym wyborem będzie również Ilford Ilfosol 3. Jest to wywoływacz płynny, który łatwo przygotować i nie wymaga rozpuszczania proszku.
Na pierwsze wywołanie wybrałbym Ilfosol 3, ponieważ przygotowanie odpowiedniego roztworu jest szybkie i wygodne.
Jaki utrwalacz wybrać?
Najbezpieczniejszym wyborem dla początkujących jest Ilford Rapid Fixer. To szybki utrwalacz, który działa skutecznie i jest bardzo prosty w użyciu. Wystarczy przygotować roztwór zgodnie z instrukcją producenta i można go używać wielokrotnie do kilku filmów.
Po utrwaleniu film przestaje być światłoczuły, więc od tego momentu można już bezpiecznie otworzyć koreks.
Temperatura ma znaczenie
Najważniejszą rzeczą podczas wywoływania filmu jest temperatura chemii. Standardem jest 20°C i właśnie dla tej temperatury podawane są czasy wywoływania przez producentów filmów i wywoływaczy.
Jeżeli temperatura będzie wyższa lub niższa, czas wywoływania należy odpowiednio skorygować. Dlatego warto kupić prosty termometr fotograficzny lub laboratoryjny.
Pierwsze wywoływanie krok po kroku
Najpierw w całkowitej ciemności wyjmij film z kasety i nawiń go na szpulę. Umieść szpulę w koreksie i szczelnie go zamknij.
Następnie wlej wywoływacz i rozpocznij odmierzanie czasu. Delikatnie obracaj koreksem przez pierwszą minutę, a następnie wykonuj kilka obrotów co minutę.
Po zakończeniu wywoływania wylej wywoływacz i przepłucz film wodą lub użyj kąpieli przerywającej.
Wlej utrwalacz i utrwalaj film zgodnie z zalecanym czasem.
Po utrwaleniu dokładnie wypłucz film w bieżącej wodzie przez kilka minut.
Na koniec warto użyć środka zwilżającego, na przykład Ilfotol, który zmniejsza ryzyko powstawania zacieków podczas suszenia.
Film zawieś do wyschnięcia w miejscu wolnym od kurzu.
Najczęstsze błędy początkujących
Najwięcej problemów wynika z niedokładnego nawinięcia filmu na szpulę oraz z nieprawidłowej temperatury chemii. Warto również dokładnie odmierzać czas i nie spieszyć się podczas całego procesu.
Nie dotykaj powierzchni filmu palcami i staraj się pracować w czystym miejscu. Kurz jest jednym z największych wrogów negatywu.
Mój zestaw dla osoby początkującej
Gdybym miał polecić jeden prosty zestaw na start, wybrałbym koreks Paterson Super System 4, wywoływacz Ilford Ilfosol 3, utrwalacz Ilford Rapid Fixer oraz filmy Ilford HP5 Plus lub Fomapan 200.
To zestaw, który pozwoli bez problemu wywołać pierwsze filmy i nauczyć się całego procesu bez zbędnych komplikacji.
Samodzielne wywoływanie filmu czarno białego daje ogromną satysfakcję. Pierwszy negatyw wyjęty z koreksu to moment, który pamięta się bardzo długo. Nie trzeba mieć ciemni fotograficznej ani drogiego sprzętu. Wystarczy prosty zestaw, odrobina cierpliwości i chęć nauki. Każdy kolejny film będzie wychodził coraz lepiej, a z czasem wywoływanie stanie się tak naturalne jak samo fotografowanie.
