Jak dobrać ISO, czas i przysłonę w fotografii analogowej. Jak fotografować aparatami analogowymi.

Fotografia analogowa uczy cierpliwości i świadomego fotografowania. W przeciwieństwie do aparatu cyfrowego nie możemy od razu sprawdzić efektu na ekranie, dlatego warto zrozumieć trzy podstawowe elementy ekspozycji, czyli ISO, czas naświetlania oraz przysłonę. To właśnie ich odpowiednie dobranie decyduje o tym, czy zdjęcie będzie poprawnie naświetlone.

Czym jest ISO w fotografii analogowej

ISO określa czułość filmu na światło. W aparacie analogowym wartość ISO jest narzucona przez film, który znajduje się w środku aparatu. Jeżeli założysz film o czułości ISO 100, to wszystkie zdjęcia na tej rolce wykonujesz z ustawieniem ISO 100. Nie możesz zmieniać tej wartości pomiędzy kolejnymi ujęciami tak jak w aparacie cyfrowym.

Najczęściej spotykane czułości filmów to ISO 100, ISO 200 i ISO 400.

Film ISO 100 najlepiej sprawdza się w słoneczne dni i daje bardzo drobne ziarno.

Film ISO 200 jest uniwersalnym wyborem na dzień.

Film ISO 400 dobrze radzi sobie w gorszym świetle i jest świetnym wyborem na początek.

Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z analogiem, film ISO 400 będzie najbardziej wybaczający błędy i pozwoli fotografować w większej liczbie sytuacji.

Czas naświetlania

Czas naświetlania określa, jak długo światło pada na film. Im dłuższy czas, tym więcej światła trafia na materiał światłoczuły.

Przykładowe wartości to 1/1000 s, 1/500 s, 1/250 s, 1/125 s, 1/60 s, 1/30 s oraz 1 s.

Krótki czas, na przykład 1/500 s, zamraża ruch i sprawdzi się podczas fotografowania ludzi, rowerów czy samochodów.

Dłuższy czas, na przykład 1/30 s lub 1 s, pozwala zarejestrować więcej światła, ale wymaga nieruchomego aparatu lub statywu.

Przy fotografowaniu z ręki warto stosować zasadę, że czas naświetlania nie powinien być dłuższy niż odwrotność ogniskowej obiektywu. Dla obiektywu 50 mm bezpiecznym minimum będzie około 1/60 s.

Przysłona

Przysłona kontroluje wielkość otworu, przez który światło wpada do obiektywu. Oznaczana jest wartościami f, na przykład f/2, f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11 i f/16.

Mała liczba, na przykład f/2, oznacza szeroko otwartą przysłonę. Do filmu wpada dużo światła, a tło staje się mocno rozmyte.

Duża liczba, na przykład f/11 lub f/16, oznacza mały otwór przysłony. Do filmu wpada mniej światła, ale większa część zdjęcia pozostaje ostra.

Do portretów często wybiera się wartości od f/2 do f/4.

Do krajobrazów najlepiej sprawdzają się wartości od f/8 do f/16.

Jak współpracują ISO, czas i przysłona

Te trzy elementy są ze sobą powiązane. Jeżeli zmienisz jeden z nich, musisz skorygować przynajmniej jeden z pozostałych.

Przykład.

Masz film ISO 400 i fotografujesz w słoneczny dzień.

Poprawna ekspozycja może wyglądać tak.

ISO 400

1/500 s

f/8

Jeżeli chcesz uzyskać bardziej rozmyte tło i otwierasz przysłonę do f/4, do filmu wpada znacznie więcej światła. Aby zdjęcie nie było prześwietlone, musisz skrócić czas naświetlania, na przykład do 1/2000 s.

Prosta zasada na początek

Na początku warto korzystać z bardzo prostego schematu.

Słoneczny dzień.

ISO 100 lub ISO 200

1/250 s lub 1/500 s

f/8

Pochmurny dzień.

ISO 400

1/125 s

f/5.6

Wnętrze z oknem.

ISO 400

1/60 s

f/2.8

Wieczór lub słabe światło.

ISO 400 lub ISO 800

1/30 s

f/2

Korzystaj ze światłomierza

Większość aparatów analogowych posiada wbudowany światłomierz. Wystarczy ustawić odpowiednie ISO zgodne z filmem, a następnie dobrać czas i przysłonę według wskazań światłomierza. Jeżeli Twój aparat nie ma światłomierza, możesz skorzystać z aplikacji w telefonie, która zmierzy światło i podpowie odpowiednie ustawienia.

Na zakończenie

Najlepszym sposobem nauki jest fotografowanie i analizowanie negatywów po wywołaniu filmu. Z czasem zaczniesz intuicyjnie rozumieć, kiedy skrócić czas, kiedy otworzyć przysłonę i jaki film wybrać do danej sytuacji. W fotografii analogowej nie chodzi o wykonanie setek zdjęć, lecz o świadome podejmowanie decyzji przed naciśnięciem spustu migawki. To właśnie ta uważność sprawia, że analog daje tak dużą satysfakcję z każdego udanego kadru.